Rehber
Elektrik Tesisat Yenileme
Hazırlayan: Koru Mühendislik ekibiSon güncelleme:
Öne çıkan noktalar
- Yenileme kararı yaşa değil duruma bakar: sık sigorta atması, ısınan priz/pano, yanık kokusu, topraklama olmaması ve sigorta kutusunda kaçak akım rölesi bulunmaması net göstergelerdir.
- Topraklama ve kaçak akım koruma rölesi (RCD) can güvenliği unsurudur; bunlar eksikse tesisat yaşı ne olursa olsun yenileme gerekçesi vardır.
- Kablo kesiti kullanıma göre değişir: aydınlatma 1,5 mm², priz hatları 2,5 mm², elektrikli fırın/ısıtıcı gibi yüksek güçlü cihazlar 4-6 mm².
- GES ve EV şarj kurulumu mevcut pano kapasitesine bağlıdır. Çoğu eski konutta ana kesici, kolon hattı ve pano bu yükü karşılamaz — tesisat yenileme bu yatırımların ön koşuludur.
- Yenileme sonunda ölçüm (topraklama direnci, izolasyon, süreklilik) yapılmalı ve uygunluk raporu düzenlenmelidir; bu belge hem güvenlik hem de sonraki şebeke başvuruları için önemlidir.
Yenilemede Neler Değişir?
Kapsam her projede farklıdır; keşifte hangi kalemlerin gerçekten değişmesi gerektiği belirlenir. Aşağıdaki tablo tipik bir konut/işyeri yenilemesinde ele alınan başlıkları özetler.
| Bileşen | Neden değişir? |
|---|---|
| Ana pano ve kesici | Yükü ve kısa devre akımını karşılamayan eski panolar; sigorta yerine otomat, uygun kesme kapasitesi ve etiketleme. |
| Kaçak akım koruma rölesi (RCD) | Can güvenliği için kritik. Eski tesisatların çoğunda ya hiç yoktur ya da yalnızca tek bir role tüm daireyi korur. |
| Topraklama tesisatı | Topraklama olmayan veya sürekliliği kopmuş tesisatlarda cihaz gövdesi elektrik taşıyabilir. Ölçümle doğrulanır. |
| Kolon hattı | Sayaçtan daireye gelen ana hat. Kesiti yetersizse pano yenilense bile kapasite artmaz — GES/EV şarjda ilk darboğaz burasıdır. |
| Linye ve sorti hatları | Priz, aydınlatma ve cihaz hatları. Kesit, kablo tipi ve hat ayrımı kullanıma göre yeniden planlanır. |
| Priz, anahtar ve buatlar | Isınma izi, gevşek klemens ve eskimiş malzeme değişir; ıslak hacimlerde uygun koruma sınıfı kullanılır. |
Kullanıma Göre Kablo Kesitleri
| Kullanım | Tipik kesit | Not |
|---|---|---|
| Aydınlatma hatları | 1,5 mm² | Tipik konut aydınlatma sortileri |
| Priz hatları | 2,5 mm² | Genel amaçlı priz linyeleri |
| Elektrikli fırın, ısıtıcı, klima | 4 – 6 mm² | Cihaz gücüne ve hat uzunluğuna göre |
| Kolon hattı (daire girişi) | 10 – 16 mm² | Abone gücü ve mesafeye göre hesaplanır |
| EV şarj ünitesi (wallbox) | Ayrı hat + kendi koruması | Genelde 6 mm² ve üzeri; cihaz gücüne göre projelendirilir |
Değerler tipik konut uygulamasıdır. Kesin kesit; cihaz gücü, hat uzunluğu, döşeme şekli ve gerilim düşümü hesabına göre projede belirlenir.
Yenileme Süreci (Adım Adım)
- 1Keşif ve mevcut durum tespitiPano, topraklama, kablo tipi ve kesitleri incelenir; tüketim profili ve planlanan yeni yükler (GES, EV şarj, klima) konuşulur.
- 2ProjelendirmeTek hat şeması, yük hesabı, hat ayrımları ve malzeme listesi hazırlanır. Yenileme kapsamı bu aşamada netleşir.
- 3UygulamaKolon hattı, pano, topraklama ve linye hatları yenilenir. Mümkün olduğunca mevcut kanal/boru güzergâhı kullanılarak kırım en aza indirilir.
- 4Ölçüm ve testTopraklama direnci, yalıtım direnci ve süreklilik ölçülür; kaçak akım rölesi test edilir.
- 5Etiketleme ve uygunluk raporuPano etiketlenir, ölçüm sonuçları raporlanır ve tesisat teslim edilir.
GES veya EV Şarj Planlıyorsanız: Tesisat Ön Koşuldur
Güneş enerjisi santrali inverteri ve elektrikli araç şarj ünitesi, mevcut panonuza bağlanır. Bu yüzden iki yatırımın da fizibilitesi tesisatın taşıma kapasitesiyle başlar: ana kesici, kolon hattı kesiti, pano yeri ve topraklama uygun değilse önce bunlar düzeltilmelidir. Keşifte tesisatı ve planladığınız yeni yükü birlikte değerlendirir, tek bir plan halinde sunarız — böylece tesisat iki kez elden geçmez.
Sık Sorulan Sorular
Elektrik tesisatı kaç yılda bir yenilenmeli?+
Sabit bir süre yoktur; karar tesisatın durumuna göre verilir. Ancak topraklaması olmayan, kaçak akım koruma rölesi bulunmayan veya sigorta kutusu hâlâ eski tip buşonlu sigortalardan oluşan tesisatlar yaşına bakılmaksızın yenileme adayıdır. Sık sigorta atması, prizde/panoda ısınma ve yanık kokusu acil değerlendirme gerektirir.
Tesisat yenileme için evi boşaltmak gerekir mi?+
Çoğu konut projesinde gerekmez. Çalışma bölüm bölüm planlanabilir ve günün sonunda elektrik geri verilebilir. Kapsam geniş olduğunda (tüm kolon hattı + pano + tüm linyeler) kısa süreli boşaltma daha pratik olabilir; bu keşifte netleştirilir.
GES kurmak için tesisatımı yenilemem şart mı?+
Her zaman değil, ama sık karşılaşılan bir durumdur. GES inverteri şebekeye pano üzerinden bağlanır; pano kapasitesi, kolon hattı kesiti ve topraklama yeterli değilse önce bunlar düzeltilmelidir. Keşifte mevcut tesisat ölçülür ve GES projesiyle birlikte tek plan halinde sunulur.
Elektrikli araç şarj istasyonu mevcut tesisata bağlanabilir mi?+
Şarj ünitesi kendi ayrı hattından ve kendi koruma elemanlarından beslenmelidir; mevcut priz hattına bağlanması uygun değildir. Mevcut pano ve abone gücü yeterliyse ilave hat çekilerek çözülür; yeterli değilse pano/kolon yenileme veya güç artırımı gerekir.
Yenileme sonunda hangi belgeler verilir?+
Ölçüm sonuçlarını (topraklama direnci, yalıtım direnci, süreklilik) içeren rapor, etiketlenmiş pano ve uygulanan projeye ait tek hat şeması teslim edilir. Bu belgeler hem güvenlik kaydı hem de sonraki şebeke/abonelik işlemleri için faydalıdır.
Tesisat yenileme maliyeti neye göre değişir?+
Belirleyici kalemler: yenilenecek kapsam (yalnız pano mı, tüm linyeler mi), dairenin/işyerinin metrekaresi ve oda sayısı, kolon hattının uzunluğu ve değişip değişmeyeceği, kablo kesitleri, pano ekipman sınıfı ve sıva altı/üstü çalışma tercihidir. Net rakam ancak keşiften sonra verilebilir; ücretsiz keşif talep edebilirsiniz.
Veri ve kaynaklar
- Uygulamalar yürürlükteki Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ile Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği esas alınarak yapılır. Bu sayfadaki kesit ve uygulama değerleri tipik konut/işyeri uygulamalarına ait genel bilgidir; her projede kesin değerler yük hesabı ve saha koşullarına göre belirlenir.